Real Mary King's Close: de straat waar de stad in 1753 overheen bouwde

Omdat er een gebouw bovenop is gezet, en dat is een veel vreemder antwoord dan wat de meeste mensen verwachten.

De Old Town van Edinburgh ligt op een heuvelrug, en de closes lopen vanaf de High Street aan beide kanten naar beneden, als de tanden van een kam. Ze waren smal, steil en omzoomd met huurkazernes die vele verdiepingen hoog konden zijn omdat de grond eronder wegviel. Mary King's Close was zo'n close, en een doodgewone nog ook.

In 1753 begon de stad met de bouw van de Royal Exchange aan de noordkant van de High Street. In plaats van het terrein leeg te halen, haalden de bouwers de toppen van de huurkazernes die er stonden en gebruikten wat overbleef als fundering. De bovenste verdiepingen gingen eraf; de onderste bleven staan, met het nieuwe gebouw erop rustend.

Zo bleef een stuk straat bewaard, overdekt door een constructie die er niets mee te maken had. Deuropeningen komen er nog steeds op uit. Ramen kijken er nog steeds op uit, vanuit kamers die sinds de achttiende eeuw geen daglicht meer hebben gezien. Haarden zitten nog in de muren. En mensen bleven wonen in de delen die bewoonbaar waren gebleven, in sommige gevallen tot 1902.

Die laatste datum verrast bezoekers steevast, want in de populaire versie van dit verhaal wordt de close eeuwen eerder dichtgemaakt en verlaten. Dat was niet zo. Er werd overheen gebouwd, en het leven ging er nog honderdvijftig jaar door.

Nee, en de betere gidsen zeggen dat ronduit.

Het verhaal — dat de close tijdens een ziekte-uitbraak met de bewoners er nog in werd dichtgemetseld — is folklore. Het is een heel goed verhaal en het wordt al lang aan deze plek toegeschreven, maar het is niet wat de archieven tonen. De close werd in 1753 gedeeltelijk gesloopt voor een bouwproject en gedeeltelijk bewaard als fundament, en mensen bleven in wat overbleef wonen tot 1902.

Het is de moeite waard dit te weten voordat je gaat, om twee redenen. De eerste is dat de waarheid interessanter is: een straat die anderhalve eeuw lang een straat bleef, onder een vloer. De tweede is dat het je iets vertelt over hoe je moet luisteren. Bijna alles wat over het ondergrondse Edinburgh is geschreven, vermengt gedocumenteerde verslagen met folklore, en de aanbieders die die twee scheiden, zijn degenen die je geld waard zijn.

De close heeft wel zijn eigen aloude spookverhaal, en de gidsen vertellen het. Het verschil tussen een goede en een slechte rondleiding is of ze het als een verhaal vertellen of als een feit presenteren.